6/2/2008 - Antarktika’da buzlar altında volkan keşfedildi

Antarktika’da buzlar altında gömülü ve hâlâ aktif yanardağ keşfedildi. Yanardağ yaklaşık 2300 yıl önce faaliyete geçmiş.

ANKARA - İngiliz araştırmacıların Nature Geosciences dergisinde yayımladıkları makaleye göre, buzlar altında gömülü yanardağ yaklaşık 2300 yıl önce faaliyete geçmiş.

Araştırmanın eşbaşkanlarından buzulbilimci Hugh Corr, bu yanardağ patlamasının son 10 bin yılda Antarktika’daki en büyüğü olduğunu düşündüklerini belirterek, “Yanardağın faaliyete geçmesiyle buz tabakasında büyük bir delik açıldı ve 12 km yüksekliğe toz ve gaz püskürdü” dedi.

BUZ TABAKASINDA DELİK AÇILDI
İsimsiz volkanın sonrasında buzlar altında kalmasına rağmen ergimiş kayanın hala aşağıda çalkalandığını belirten araştırmacılar, keşiflerinin bölgenin çok yavaş hareket eden buzullarının son dönemde karaya doğru daha hızlı hareketlenmelerinin nedenini açıklayabileceğine işaret ettiler.

İngiliz bilim adamları, volkanın neden olduğu ısıyla buzulların hareketinin artmış olabileceğini belirtirken, buzlar altında gizli yanardağın Antarktika buzul tabakasının incelmesinin açıklaması olamayacağına, bunun büyük olasılıkla nedeninin ısınan okyanus suları olduğuna dikkat çektiler.

Kaynak: http://www.ntvmsnbc.com/news/432719.asp#storyContinues

5/2/2008 - Kuzey Buz Denizi 2012’de yok olabilir

WASHINGTON - Bu yaz hızla eriyen kuzeydeki buz tabakası, yaz sonunda, 4 yıl önceki aynı dönemde sahip olduğu alanın yarısına geriledi. Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) iklim uzmanı Jay Zwally, “Erime bu hızla sürerse Kuzey Buz Denizi, beklentilerden çok daha yakın bir dönemde, 2012 yazı sonunda buzdan tamamen arınmış hale gelebilir” dedi. Denizdeki buz tabakasının, kapsadığı alanın daralmasının yanı sıra rekor düzeyde inceldiği de belirlendi.

Henüz geçen yıl, kuzeydeki buz tabakasının 2040 yazı sonunda tamamen eriyeceğinin tahmin edildiği açıklanmış ve bu bile şaşkınlıkla karşılanmıştı.

Zwally, eskiden kömür madencilerinin, metan gazı sızıntısı olup olmadığını anlamak için madende kanarya bulundurduklarını ve yoğun gazda kanarya ölünce dışarı kaçtıklarını anımsatarak, “Kuzeydeki buz tabakası da küresel ısınmanın kanaryası. Bu kanarya artık öldü” görüşünü savundu.

AP haber ajansının görüştüğü NASA, Amerikan üniversiteleri ve hükümet kuruluşlarından konuyla ilgili toplam 18 bilim adamının tümü, bu yaz sonunda gelinen erime düzeyini büyük bir şaşkınlıkla karşıladıklarını söyledi. NASA’dan jeofizikçi Scott Lutchke, buzullardaki erimenin hızı değerlendirildiğinde de yeni bir döneme girildiğinin kesin olarak söylenebileceğini belirtti.

Grönland’daki erimenin de oldukça hızlı olduğu tespit edildi. Grönland kara parçası üzerindeki buzullar da bu yaz, yazları kaydedilen ortalama erimeden yüzde 15 daha fazla eridi. Bu oran, 2005’te kaydedilen rekor erimenin de üzerinde oldu. Grönland üzerindeki buzulların tamamen erimesi, dünya deniz seviyesinin 6,6 metre yükselmesine yol açacak. Ancak karadaki bu buzulların tamamen erimesinin onyıllar değil yüzyıllar alacağı belirtiliyor.

Kaynak: http://www.ntvmsnbc.com/news/429337.asp

4/2/2008 - BUZULLARIN ERİMESİNDE MAĞMANINDA ETKİSİ VAR

BUZULLARIN ERİMESİNDE MAĞMANINDA ETKİSİ VAR

ANKARA - TÜBİTAK’ın yayımladığı Bilim ve Teknik dergisinin Ocak ayı sayısında, Ohio State ve Kansas üniversitelerince yürütülen bir araştırmaya yer verildi.

Araştırmaya göre, yer kabuğunun birkaç kilometre derinliklerinde bile 100 santigrat dereceye ulaşabilen magma, kalınlığı 3-50 kilometre değişen yer kabuğunun inceldiği bazı bölgelerde “sıcak nokta” oluşumuna neden oluyor.

Grönland’in kuzeydoğusunda 1991’de keşfedilen buz ırmağının altında da “sıcak nokta” bulunduğunu belirleyen jeologlar, sıcak noktanın, buzulların erimesindeki etkenlerden biri olduğunu tespit etti.

Araştırmayla iklim değişiminin yanı sıra büyük buz örtülerindeki değişiklerde, insan etkisinin payını anlamada doğal etkileri ölçmenin önemi ortaya konuldu.

Araştırma çerçevesinde bölgede, yer çekimi ölçümleri ve havadan radar ölçümleri bir araya getirilerek ortaya çıkarılan harita, yer kabuğunun hemen altındaki kütlede ve yer kabuğunun buz örtüsüyle bir araya geldiği bölge topoğrafyasında değişimler olduğunu gösterdi.

Araştırmayla büyük buz örtüsünde oluşan buz ırmaklarının, buzun kalınlığı, tabandaki sıcaklık ve bölge topoğrafyasından etkilendiği tespit edildi.

Buz ırmağının altında yer alan “sıcak nokta”nın, buzun denize taşınma hızının artmasına neden olduğunu belirleyen araştırmacılar, buz ırmağının da bu nedenle oluştuğunu düşünüyor

http://www.ntvmsnbc.com/news/431874.asp

2/2/2008 - TÜRKİYE'DEKİ YÜZEN ADALAR

TÜRKİYE'DEKİ YÜZEN ADALAR

İşte coğrafya kitaplarına girecek, bulmacalarda karşınıza çıkacak yeni bir kavram: Yüzenada. Kısaca, rüzgara göre yer değiştiren adalara deniyor. Olmaz öyle şey demeyin, Türkiye’den 8’i şimdiden dünya yüzenadalar listesine girdi. İki coğrafya uzmanı, 2002’den beri bu işle uğraşıyor; yörenizde, memleketinizde yüzenadalar varsa Atatürk Üniversitesi’ne bildirin, dünya listesine girsin. Dört tarafı sularla çevrili kara parçasına ada denir. Peki ya ada sağa-sola kıpraşıyor, durduğu yerde durmuyorsa? O zaman yüzenada. Yolunuz Akşehir, Eber ya da Turnalar Gölü’ne düşerse, siz siz olun oturduğunuz yere, dinlendiğiniz ağaç gölgesine dikkat edin. Çünkü belli olmaz, yer altınızdan kayabilir, daha doğrusu ne olduğunu bile anlamadan kendinizi gölün ortasında bulabilirsiniz. Rüzgara göre yer değiştiren bu adaların üstünde, bitki örtüsü ve ağaçlar var; kimisi stadyum büyüklüğünde, üstünde sığır sürüleri bile otlatılıyor. Bunlardan Türkiye’nin 8 farklı gölünde onlarca var.

Yüzen ada kavramını Türkiye’ye kazandıran kişi, ABD’li bilimadamı Chet Van Duzer. Van Duzer, dünyadaki yüzenadaların envanterini çıkarırken iki Türk coğrafyacısına ulaşıp Türkiye’deki yüzenadaların listesini isteyince, biz de öğrenmiş olduk. İngilizcesi “floating island”. Tam tanımı ise, özel coğrafi koşulların oluşturduğu, bir su kütlesi üzerinde karayla hiçbir bağlantısı olmayan, hareketli kara parçaları.

AMERİKALI SORUNCA NE OLDUĞUNU ÖĞRENDİK

Van Duzer’den gelen talep üzerine, Türk bilim adamları Prof. Dr. İhsan Bulut ve Yard. Doç. Dr. Mustafa Girgin, ilk kez duydukları bu terimi araştırmaya başladılar. Hatta 2002 yılında yapılan Türk Coğrafya Kurultayı’na bu konuda bir makale sundular. Terim duyuldukça, bilim adamlarına hem akademik çevrelerden hem de halktan bilgiler gelmeye başladı.

Bilgilerin doğruluğu araştırılınca, Türkiye’nin birçok yerinde yüzenadalar olduğu anlaşıldı. Bunlardan ilk etapta tespit edelen 8 tanesi ABD’ye bildirildi ve böylece Van Duzer’in hazırladığı dünya yüzenada envanterinde (Addenda to Floating Islands - A Global Bibliography) yerini aldı.

YA EGE’DE DE YÜZENADA OLSAYDI

Aslında bilim adamları için yeni olan bu kavram, halk için alışılmış bir durum. Yüzenadalar, ülkenin çeşitli yerlerinde “gezenada, gidenada” gibi isimlerle biliniyor. Örneğin Çat Baraj Gölü’nde, köylülerin sığır sürülerini otlattıkları stadyum büyüklüğündeki verimli adalar. Bingöl Valiliği gibi işi daha ileri götürenler de var. Bölgelerindeki bu doğa harikalarını, internet sitelerinden tanıtıp turist çekmeye çalışıyorlar.

Yüzenadaların doğal yollardan ya da insan eliyle denizlerde de oluşması mümkün. Mesela Japonya gibi Uzakdoğu ülkelerinde yapay yüzenadaların üzerinde tarım yapılıyor. Türk denizlerinde ise henüz tespit edilmiş yüzenada yok. Belki de bu, en iyisi. Ege Denizi’nde sorun yaratan kayalıkların, adacıkların bir de rüzgara göre yer değiştirdiğini düşünsenize! Mesela Kardak Kayalığı. Hava lodos esti, Kardak İzmir Körfezi’nde. Sonra poyraza çevirse, donanma da onun peşinden Selanik önlerinde!

NASIL OLUYOR DA OLUYOR?

Yüzenadalar, keçemsi ve saz gibi birbirini tutan bitkilerin, sudan daha az yoğun bir kara kütlesi oluşturmasıyla ortaya çıkıyor. Birbirine tutunan bu bitkiler, suyun üstünde sal gibi yüzmeye başladıktan sonra üzerinde bitkiler hatta ağaçlar yetişebiliyor. Rüzgarın estiği yöne doğru yer değiştiren adalar, büyüklüklerine göre sırıkla da itilebiliyor. Denizlerdeki yüzenadalarda ise aynı görevi yosunlar görüyor.

HER GÜN YENİLERİ ÇIKIYOR

Prof. Dr. İhsan Bulut (45), 4 yıldır yüzenadalar üzerine çalışıyor. Türk Coğrafya Kurultayı’nda Muğla Üniversitesi’nden Yard. Doç. Dr. Mustafa Girgin’le birlikte “Coğrafya’da Yeni Bir Kavram Yüzenadalar” isimli bir makale sundu. Son olarak Artvin-Şavşat’ta yeni yüzenadalar (12 civarında) olduğunu keşfeden Prof. Dr. Bulut, bu sayının yurt genelinde 100’ü aşacağını tahmin ediyor.

BİLİNEN YÜZENADALAR

BİNGÖL: Solhan İlçesi, Hazarşah Köyü Turnalar Gölü’nde 3 tane.

ERZURUM: Olur İlçesi, Ormanağazı Köyü Sülük Gölü’nde 1 tane.

ADIYAMAN: Çat Baraj Gölü’nde sular kabarınca yüzenadalar ortaya çıkıyor.

KAYSERİ: Sultansazlığı’ndaki gölcüklerde yüzen sazadaları oluşuyor.

DENİZLİ: Işıklı Gölü’nün değişik kesimlerinde “hopa” denilen adalar.

İÇEL: Gülnar İlçesi, Demirözü Köyü Adalıgöl’e ismini veren ada.

AFYON: Eber Gölü’nde 1 tane.

KONYA: Akşehir Gölü’nde 1 tane.

alıntı...

2/2/2008 - Dinozorların Neslini Böcekler Mi Tüketti?

Dinozorların Neslini Böcekler Mi Tüketti?

MONTREAL - ABD’nin Oregon Üniversitesi’nden George Poinar’ın ortaya attığı, dinozorların neslinin tükenmesinin asıl nedeninin böcek ısırıkları olabileceği fikri bilim dünyasını karıştıracağa benziyor.

Poinar’ın yaptığı araştırmaya göre, dinozorların neslinin tükenmesinin nedeni, ilk kez yaklaşık 230 milyon yıl önce Mezozoik çağın ilk dönemi olan Trias’ın sonunda ortaya çıkan parazitler ve bulaşıcı hastalıklar.

1980’li yıllardan bu yana paleontologların büyük kısmı, dev bir meteorun Meksika’ya düşmesiyle birçok türün neslinin tükendiğine inanıyordu. Ancak meteorun düşmesinin ardından kuşların atası olduğu savunulan bazı dinozorların milyonlarca yıl yaşadığına dair kanıtların olmasından yola çıkan Poinar, dinozorların neslinin Dünya’da başka önemli bir olayla tükenmiş olabileceğine dikkati çekti.

Amber içindeki fosilleşmiş organizmaları ve dinozor fosillerinin dışkılarını inceleyen Poinar, o dönemde Dünya’da çiçekli bitkilerin ve yeni böcek türlerinin ortaya çıktığını belirterek, bu böceklerin sıtma, şark çıbanı gibi hastalıkları ve dizanteriye neden olan mikropları taşıdığını gördü.

Poinar’ın araştırmasına göre, o dönemde kalıtsal olarak bu yeni hastalıklarla mücadele etme özelliğine sahip olmayan dinozorlar kene, sivrisinek veya başka parazitlerin ısırıklarının kurbanı olmuş olabilir.

Kaynak:

http://www.ntvmsnbc.com/news/431880.asp

www.geobilim.com